Kum Kitabı (İletişim Yayınları ) Çevirisi Hakkında

Kum Kitabı (İletişim Yayınları )    Yazar: Jorge  Luis  Borges

Çeviren: Yıldız Ersoy Canbolat

Kum Kitabı 

Ünlü bir yazarın eserini çevirmek kolay olmasa gerek. Bu kitaptan bir kaç sayfa okuyarak tespit ettiğim hataları vermeden önce çevirinin  fena olmadığını  belirtmeliyim. Bence verilen paraya kısmen  değer.  Hatalara gelince:

1- " Bir de çatıdan sarkan gümüş bir leğen."

Asıl Metin: También hay una palangana de plata, que pendía del arzón.

  

Düzeltme:

Burada arzon kelimesi çatı değil eyer anlamına gelir. Yani eyerden sarkan bir gümüş leğendir anlatılmak istenen. 

2- " Her bölüm arasında küçük puntolu harflerle notlar düşülmüş, baskı resimlerle süslenmiş Lane’in Binbir Gece Masallarının üç cildi, "

Asıl Metin: "Los tres volúmenes de Las mil y una noches de Lane con grabados en acero y notas en cuerpo menor entre capítulo y capítulo,"  

Düzeltme:   " Her bölüm arasında" ifadesi  çok estetik olmamış. En acero ifadesi atlanmış.  Süslemek eyleminin nesnesi kitap olduğu halde kulağı tırmalayan bir "süslemiş Lane" ifadesi de pek hoş durmamış çeviride:

Çevirim:  Bölümleri arasına düşülmüş  küçük harfli notları ve çelik gravürleriyle, Lane'in üç ciltlik" Binbir Gece Masalları" 

3-"Boşuna nefes tüketmeyin."

Asıl Metin: "Su catálogo prolijo es del todo vano." 

Düzeltme:  Evet anlamsal olarak büyük bir fark yaratmış değil ama yine de çevirinin olabildiğince asıl metine sadık kalması esastır. 

Çevirim:  Uzun soluklu kataloğunuz tümüyle boşuna..

4- İngiltere ve Amerika, Hitler adında bir Alman diktatöre karşı savaştılar, döngüsel Waterloo savaşı. 

Asıl Metin: Inglaterra y América libraron contra un dictador alemán, que se llamaba Hitler, la cíclica batalla de Waterloo.

Düzeltme : Döngüsel Waterloo savaşının cümlenin sonunda olması yazarın kullanımıyla örtüşmüyor. Burada asıl metinde eylem nesnesini almadan devam etmiş yazar, verilen savaşın ne olduğunu cümlenin sonunda öğreniyoruz ama çevirmen librar fiilini geçişsiz bir fiil gibi kullanmaya çalışmış. Bu fiil  sadece geçişli olarak kullanıldığında  (savaş) "vermek" anlamı verir. Eğer geçişsiz kullanılacak olursa  serbest kalmak anlamına gelir ki o zaman da anlam kaybolur. Çevirmen anlamı bulmuş ama yanlış bir kullanım gerçekleştirmiş. Kullanımı daha iyi anlamak için aşağıdaki link yardımcı olabilir. 

https://www.desdeabajo.info/ediciones/item/26893-es-necesario-librar-una-batalla-contra-el-miedo.html

Çevirim:  İngiltere ve Amerika, Hitler adında  bir Alman diktatöre karşı  döngüsel Waterloo savaşını verdiler. 

Bilinmeyen Şaheser (İletişim Yayınları )

Çevirmen Renan Akman:
Yayınevi : İletişim Yayınları

Çevirinin ilk sayfasına kısaca göz attım. Genel olarak gayet düzgün bir çeviri. Kelime seçimlerinde ve kullanımlarında çok ufak da olsa pürüzler var. Örnek olarak aşağıdaki cümleyi şöyle çevirmiş Çevirmen:

(Il existe dans tous les sentiments humains une fleur primitive, engendrée par un noble enthousiasme qui va toujours faiblissant jusqu’à ce que le bonheur ne soit plus qu’un souvenir et la gloire un mensonge. )

Çevirisi: 

Bütün insan duygularında, bir mutluluk anı, şan şöhret yalan olup çıkana kadar azalarak devam eden soylu bir coşkunun doğurduğu narin bir çiçek vardır.

Şimdi cümleyi eleştirelim. Tabii ki yapıcı şekilde olmasına özen göstererek: 

1- Öncelikle bütün ile tüm arasında bir tercih yapmak gerektiğini kabul ediyorum. Şahsım bu cümlede "tüm" kelimesinin kullanımını daha doğru buluyorum. 

2- "mutluluk anı"ifadesindeki "an" kelimesi fazlalık. 

3- Asıl metindeki "hatıra/yadigar" anlamına gelen "souvenir" kelimesi düşmüş. Neden olduğu hakkında fikrim yok. Daha çok unutulmuşa benziyor. 

4- "Yalan olup çıkmak " zorunluluk arzetmedikçe edebiyatta tercih edilmemeli şeklinde düşünüyorum. Halk ağzında yaygın olan bu tip ifadelere ancak zor durumda kalındığında itibar edilmelidir. 

5- "Doğurmak " fiiline hiç bir sözüm yok. Ben kendi çevirimde farklı bir deyim kullandım. Bence hiç fena olmamış burada doğurmak. 

6- Primitive kelimesi iptidai/ilkel manasındadır. Çok eski dönemlere ait olan, az gelişmiş manalarında olabilir. Narin kelimesi uygun olmamış kanaatimce. 

7- Coşkunun azalması yerine coşkunun zayıflaması veya güçten düşmesi daha doğru bir ifade olacaktır. Faiblir kelimesi en başta zayıflamak anlamında kullanılır.

8- Mutluluk anı insan duygularında değil (çevirisinde virgül kullanılmış)  devam eden cümlede belli bir ana işaret etmede geçen bir kelime. Anlatılmak istenenden tamamen sapılmış. 

Ben tüm bu eleştirelerin sonucunda kendi çevirimi oluşturarak sizlere sunuyorum:

Benim Çevirim: 

İnsani duyguların tümünde,  mutluluğun bir hatıraya ve ihtişamın bir yalana dönüştüğü ana dek giderek güçten düşen soylu bir coşku tarafından var edilen  ilkel bir çiçek vardır.

Eleştirileriniz bekliyorum.....